Монгол болон Хазара үг

Чингис Хааны өвөг Хабул Хааны нэрээр Афганистаны нийслэл Кабул хот нэрлэгдсэн үү ?

Миний Хазара найз нарын нэг нь Кабул хот чинь Хабул гэдэг монгол нэр гэж хэлэх юм .

Монгол үг Хазараги хэлний талаар энд өөрт байгаа мэдээлэлээ хуваалцаж байна.
Афганистан улсаас монголд суралцаж буй Аббас Монгол болон Хазара үгзүйн ижил төсөөтөй байдлыг блогтоо сийрүүлсэн нь уншигчдын хамгын сонирхол татсан сэдэв болсон бөгөөд , энд бяцхан Хазара Монгол толь үүсчээ хүн бүр мэддэг үгээ энд бичиж байна та ч гэсэн энд хувь нэмрээ оруулаарай.


Our classes have started with heavy assignments and weekly tests. Learning Mongolian vocabularies is an adventure for us. Each day we come to know a new Mongol word that’s the exact same in Hazaragi. Though i knew of many Hazaragi-Mongol words like Oqra, Qachaar, Algha, Nilgha, Tolgha…but now i am finding new words as i learn new Mongol vocabularies. Some words are Dalu (Back shoulder), Qotoo (the bird Pelican), Ochi (to drink) and some other words. I will keep posting such words. When i talked to a Mongolian linguist, he said that the accent of Hazaragi-Mongolian words is very much like the pronunciation in Mongolia centuries ago.
Мэдээлэлийн Эх сурвалж энд дарж уншина уу
 
википэдиа дээр дурьдсан жишээг энд оруулж байна.
Хэрвээ та судлаач сонирхогч хэн ч байсан википэдиа дээрх reference link дээрээс орж маш сонирхолтой мэдээлэлүүдийг олж уншаарай




Language Switch Period


Hazaras spoke a Mongolian language during the time of Babur the Mongol King who came to Afghanistan in the 16th century. But when western tourists visited Hazarajat some time later, they noticed that Hazaras switched their language between 16th century and the 19th century to a new language, Hazaragi; thus the end of the 18th century is taken as the date for the language switch.
Bacon[2] and Schumann[3] believe that the original language of Hazaras was Farsi (Dari) from the beginning. Bacon also believes that it is possible that the Jaghtai Mongols. The forefathers of Hazaras, before coming to Hazarajat had accepted Turkic language and used it because there are countable numbers of Turkic word in Hazaragi than Mongolian word. But Dulling[4] was thinking that the language of Hazaras was a mixed of Farsi and Hindi which Farsi took over Hindi in middle Ages. Hassan Pouladi[5] talks about the Hephthalite written works on stones founded by Professor Bewar in Jaghori and Uruzgan which gives the idea that the people living on these lands were talking in Latin Language as Bewar suggested the written language was a mixed of Old Farsi and Sanskrit. These written works are from the 500 B.C[6].
Mongolian Words In Hazaragi


Linguists have found several words in Hazaragi which they relate to Mongolian words of the same root. Some Mongolian words that are similar to Hazaragi are given in the table below:

Hazaragi Mongolian[12] Meaning in English

Abgha abaγa uncle (Mong. 'paternal uncle')

Bula bülü ~ böle cousin (Mong. 'cousins whose mothers are sisters')

Khatu qatun wife (Mong. 'queen', cp. Mogholi [xɔt’un] 'woman')

Elgha alaγa(n) palm of hand

Nilgha nilqa baby

Мэдээлэлийн Эх сурвалж энд дарж уншина уу
 
Хазараги хэлний тухай энд өгүүлхэд Сэтгүүлч Болормаа эгчийн энэ нийтлэлийг доорхи линкээр орж уншина энд зөвхөн үг ч биш монгол ёс заншил нь  одоо хүртэл хэрхэн хадгалагдаж үлдсэнийг мэдэх болно.
 
Харин хэл шинжлэлийн эрдэмтэд цуглараад Хазараги хэлний талаар семинардаж байлаа. Хазарууд Перс хэлний аялга болох хазараги хэлээр ярина. Хазараги хэлний үгсийн сан перс, монгол, турк үгнээс бүрддэг. Тэндээс би алга, дал, хавирга, хацар, ухархай, хайч, авга,аав,нагац, авгай, хатан,нялх, цээж,чанх, бэр, хөнжил ,шагай... гэх зэрэг нилээд хэдэн монгол үг олж мэдлээ. Харин тэд хуучны монгол хэлний аялга тодруулбал монгол бичгийн дуудлагаар хэлж байсан юм. Шагай гэснээс профессор Назир Хуссэйн яриа сонирхол татав.
 энд дарж уншина уу
 
NTV Дэлхийн монгол айл цувралын нийтлэлийг энд заавал дурьдах ёстой тэд бидэнд олон олон зам жим , элэг нэгтнийхээ үнэн байдлыг мэдхэд гарц болсон юм.

монгол үг , монголын түүх, өнөөдрийн Хазара Монголчуудын бодит амьдрал ямар байгааг дахин нэг уншиж үзнэ үү ?


Хазара нарын тухай аль ч эх сурвалжийн мэдээ хазара хэмээх перс үг нь мянга гэсэн утга илэрхийлнэ гэж эхэлдэг бөгөөд 1220-иод онд Чингис хааны их цэргээс энэ хавийг харгалзан үлдсэн нэг (эсвэл нэг бус?) мянгатын тухай яриагаар үргэлжилнэ.
Энэ дүүрэг тэртээд харагдах Хорияахын уулс хүртэл үргэлжилнэ. Хорияах гэж юу гэсэн утгатай үг болохыг асуувал “хорих, тусгаарлах” гэж хариулахад нь бид мэл гайхаж, бидний гайхсан шалтгааныг сонссон афганчууд маань мэл хөхрөв. .................................
Уул нь тэдэнд найман зууны тэртээ орхиод ирсэн эх нутаг бий гэдгийг батлах гэсэн мэт хэл ярианд нь хүртэл өвөг монгол үгс олноороо үлдсэн байна. Бид цаг хороож хэсэг хөөрөлдөхөд л ухах утга нэгтэй, дуудах дуудлага төстэй доорх үгнүүдийг оллоо. Тухайлж судлах эрдэмтэд үүнээс ч олныг олох биз ээ.

хабиргаа - хавирга
алгаа - алга
украа – ухархай
хайчи-хайч
гачар - хацар
толгай - толгой
гоол - гол
таяаг - таяг
горияа - хороо
хайру - хайр
көнжила - хөнжил
агай - том эгч, авгай
авга - авга
нагаци - нагац
яаса - ёс
нома - үсэг
элчи – элч
чээжи-цээж
шигай-шагай
энд дарж уншина уу

Монгол гаралтай Хазара хүмүүсийн MTDNA-н бүтэц

Манай австралид байдаг Хазара найз Абдул монголчуудын гэний талаар мэдээлэл оруулаач хэмээн линк явуулсан юм.

Дээрх мэдээлэл дээр үндэслэж Хамаг Монгол сэтгүүлийн Батсуурь ахын нийтлэлийг энд линктэй нь оруулла.
Дэлхийн нийт монголчууд, үүнд Хазара монголчууд хэрхэн бидэнтэй холбоотой талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэлийг дагалдах линкээр орж үзнэ үү ?

Монголчуудын Ясан Төрөл Хаа Явна ?
Сүүлийн үед эрдэмтэдийн хийж буй хүмүүсийн гарал үүсэл бүрэлдэхүүний талаархи судалгаанд DNA буюу гений бүтэцийн бүрэлдэхүүнийг судалж тухайн угсаатан үндэстний гарал үүслийг тогтоох арга өргөнөөр хэрэглэгдэж буй билээ. DNA судлагаа нь гарал үүслийн судалгааны аргуудаас хамгийн оновчтой нь гэж тооцогдож буй ба эрдэмтэд үүнд ихээхэн ач холбогдол өгсөөр байна. Хүний генийн бүтэцэд эцэг болон эхээс нь өөрчлөлтгүйгээр үр төлд нь заавал дамждаг ген байдаг ба энэ нь тухайн эцэг эхээс бий болсон эрэгтэй эмэгтэй ямар ч хүүхдэд нь уламжлагдан дамждаг аж.
Энэхүү мэдээлэлийг Хамаг Монгол сэтгүүлээс авлаа.
Дэлгэрнгүйг энд дарж уншина уу

Монгол Хүний Цусан Төрөлийн Тархалт
Хүүхэд эхээс төрөхдөө өөрийн эцэг эхээс уламжилсан генийг авч төрдөг, гэхдээ тухайн хүүхдийн эцэгээс, мөн эхээс заавал, алдагдалгүйгээр дамждаг тодорхой ген байдаг энэ ген/хромсомыг хөөхөд хүүхдийн өвөг дээдэс эцгийн болон эхийн талаасаа чухам ямар гаралтай хүмүүс байж вэ гэдгийг тодорхойлж болохыг эрдэмтэд тогтоогоод байгаа билээ. Монголчууд эцгийн талаа ясан төрөлөө гэж үздэг бол эхийн талаа цусан төрлөө хэмээдэг байна.


Энэхүү мэдээлэлийг Hamag Mongol сэтгүүлээс авлаа.
Дэлгэрнгүйг энд дарж уншина уу

The Genetic Legacy of the Mongols

Tatiana Zerjal1, Yali Xue1, 2, Giorgio Bertorelle3, R. Spencer Wells4, Weidong Bao1, 5, Suling Zhu1, 5, Raheel Qamar1, 6, Qasim Ayub1, 6, Aisha Mohyuddin1, 6, Songbin Fu2, Pu Li2, Nadira Yuldasheva4, 7, Ruslan Ruzibakiev7, Jiujin Xu5, Qunfang Shu5, Ruofu Du5, Huanming Yang5, Matthew E. Hurles8, Elizabeth Robinson1, *, Tudevdagva Gerelsaikhan1, †, Bumbein Dashnyam9, S. Qasim Mehdi5 and Chris Tyler-Smith1, ,

1Department of Biochemistry, University of Oxford, Oxford
2Department of Medical Biology, Harbin Medical University, Harbin, China
3Dipartimento di Biologia, Universitá di Ferrara, Ferrara, Italy
4Wellcome Trust Centre for Human Genetics, University of Oxford, Headington, United Kingdom
5Institute of Genetics, Chinese Academy of Sciences, Beijing
6Biomedical and Genetic Engineering Labs, Islamabad
7Institute of Immunology, Academy of Sciences, Tashkent, Uzbekistan

8McDonald Institute, University of Cambridge, Cambridge, United Kingdom

9Institute of Biotechnology, Mongolian Academy of Sciences, Ulaanbaatar, Mongolia

Received 27 September 2002; accepted 25 November 2002. Available online 24 October 2007.

We have identified a Y-chromosomal lineage with several unusual features. It was found in 16 populations throughout a large region of Asia, stretching from the Pacific to the Caspian Sea, and was present at high frequency: 8% of the men in this region carry it, and it thus makes up 0.5% of the world total. The pattern of variation within the lineage suggested that it originated in Mongolia 1,000 years ago. Such a rapid spread cannot have occurred by chance; it must have been a result of selection. The lineage is carried by likely male-line descendants of Genghis Khan, and we therefore propose that it has spread by a novel form of social selection resulting from their behavior.
Энэхүү мэдээлэлийг Sience Direct сэтгүүлээс авлаа.

Дэлгэрнгүйг энд дарж уншина уу

Шинээр 5 Хазара Оюутан Монголд ирлээ

Монголд 5 шинэ хазара оюутан ирсэн тухай найзуудаасаа сонслоо.
Эдгээр таван Хазара сурагчид Оюутан солилцоогоор ирсэн байна.
Тэдгээр оюутануудтай холбоо тогтоож чадсангүй , гэхдээ тэдний суралцаж байгаа сургуулын вэб дээрx маш сонирхолтой мэдээлэлүүдийг оллоо.

http://www.miu.edu.mn/ мэдээж Афганистаны далбаа байна.
Афганистаны оюутан суралцдаг нь тодорхой боллоо.


MIU is an international university preparing leaders for the new millennium, as well as further educating the current leadership. The university campus serves not only Mongolians, but also minority groups from Russia’s Siberian area (Buryatia, Tuva, Yajutia) and China (Inner Mongolia, Uygur, Tibet). With a hundred percent foreign juridical foundation endorsed by the Mongolian government, MIU was established on September 4, 2002.
Maintaining an International University
By reaching out to minority groups in Siberia, China and other Central Asian countries, MIU has a reputation of being an outstanding international campus. MIU encourages the students to actively participate in international exchange programs and to get involved in "Vision Trip". "Vision Trip" is an innovative approach for students to experience, explore and study abroad by visiting other counties during their summer and winter break.


Энэ сургууль 2007 онд Афганистаны Балхтай холбоотой ажиллаж эхэлсэн байна.
Балх Их сургууль1986 онд байгуулагдсан 4000 орчим оюутантай Афганистаны 2 дахь том сургууль Кабулын их сургуулын дараа ордог юм байна.

Одоо монголд 8 Хазара оюутантай боллоо. Энэ тоо улам ихээр нэмэгдээсэй.
Өнөөдөр дэлхийн улсуудад амьдран суугаа Хазара монголчууд маань монгол улсад суралцах аялах, амьдрах тэнд иргэншил олох өрнүүн хүсэл эрмэлзлэлтэй байгаа түүнийг нь дэмжицгээе.

Энэ сургуулын тэтгэлэгт хөтөлбөр бас их сонирхолтой байна.
доор хавсаргалаа ороод үзнэ үү?
it might be useful informations for my hazara brothers.

Scholarship
Scholarship Categories
Special Scholarship
Designated Support Scholarship
Financial Support
Academic Scholarship
1. Academic Scholarship
1) LEI Academic Scholarship
Among LEI students, the top and the second students will receive academic scholarship. For the top student, 100% of tuition fee will be waived and for the second student, 50% of tuition fee will be waived.
The scholarship recipients will be nominated by the director of LEI.
2) MIU Academic Scholarship
According to the entrance examination, the top students and the second students of each department will receive academic scholarship. For the top student, 100% of tuition fee will be waived and for the second student, 50% of tuition fee will be waived.

According to the GPA the top students and the second students of each department will receive academic scholarship. For the top student, 100% of tuition fee will be waived and for the second student, 50% of tuition fee will be waived.
In the case of IM (excl. freshmen) for the top student, 100% of tuition fee will be waived and for the second & third students, 50% of tuition fee will be waived. However, in a case where students' number is less than 25 for each department grade, only the top student will receive scholarship.

Academic scholarship will be applied to students whose GPA is above 3.3 for the last two semesters.

2. Special Scholarship
1) Special Achievement Scholarship
Student who wins the first place of a contest will get full scholarship in the year of entrance.
One student each from IT/ BT Dept.
2) Affirmative Action
I. New regions support
If there are students from New Region (Republics in Russia, Provinces of China, countries in Persia and Middle Asia), the first year's tuition fee will be waived.

5 students maximum per year (incl. LEI)

II. Korean Diaspora support

For the Korean Diaspora (Russian Korean & Chinese Korean), 1/3 of tuition will be waived for 4 years.

Above supports will only applied to students with GPA higher or equal to 3.0(B0) in the last two semesters.

3. Designated Scholarship

Donation institute or Donor designate certain students or department and give the scholarship.

4. Financial Support (Aid)

1) Bright future Scholarship

Among the graduates of Bright future high school, two recommended students' tuition (100%) will be waived for one year. Two students will be recommended by the president of the Bright future high school every year.

Replacement of rent for Bright future high school's farm.

2) Recognition of Service

For a family in service, 50% of tuition fee will be waived for four years.

Above support will only applied to students with GPA higher or equal to 3.0(B0) in the last two semesters.

3) MIU family support

I. Foreign family support

For the full time foreign (other than Mongolia) volunteer workers' family (spouse and children) tuition fee will be waived for four years.

It limits to one person per worker

In a case of two people, one person will be applied as above but the other will get 50% tuition fee waived

If the worker stops work, support scholarship will also stop since then

Above scholarship will only applied to students with GPA higher or equal to 3.0(B0) in the last two semesters.

II. Mongolian family support

For the full time Mongolian worker's family (spouse and children), 100% of tuition fee will be waived for the first year.

It limits to one person per worker

If the worker stops work, support scholarship also will stop since then

4) General financial support

Among the students who are not able to pay the full tuition fee due to difficult family financial situation, MIU will select some of them and support certain amount of tuition fee.
Tuition Fee does not include Registration Fee and Activity Fee.

Middle Asia: Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Afghanistan (Northern part of), Pakistan (Northern part of), Tibet autonomous region of People's Republic of China, Xinjiang Uygur autonomous region, and Qinghai are designated.

Family in a direct line - Parents, spouse, Children

Full time foreign volunteer workers- The Foreigner (other than Mongolia) who are stated as a full time worker in a contract or work as a volunteer (receiving not payment, but subsidy for accommodation).

http://www.miu.edu.mn/

Хазара ба Монгол Амэрикын Харилцаа

Хазара нарыг монгол нүүлгэн суурьшуулах асуудал дээр биднээс шалтгаалахгүй хөндлөнгийн боломжууд байна .


Үүнийг би ямар жишээн дээр хөндөж гаргаж ирж байна вэ гэхээр.

Монголыг АНУ өөрийн улс төр, эдийн засгийн сонирхолын хүрээнд оруулсан энэ нь ойрхи дорнодын улсууд , үүнд Иран ,Афганистан улсуудад амэрикаас харилсах бодлогод нөлөөлж байна.

Энэ амэрик Афганистаны харилцаа, Амэрик Ираны Харилцааг нилээд судлах хэрэгтэй.

2005 оноос өнөөдрийг хүртэл Монгол Америкийн стратегийн шинэ чиг хандлага нь ямар түвшинд хүрсэнийг монгол дах амэрик элчингын вэбийн архиваас уншихад л хангалттай.
1999 оноос 2005 онд монгол амэрикийн харилцаа ямар байсныг энд дурьдахгүйгээр шүү.

Өнөөдөр Афганистан улсын Хазара нарыг Бушын засгын газрын үед стратэгийн түншээрээ сонгосны дүнд Хазара хүмүүсийн амьдралд эргэлт гарсан юм.
1990 ээд онд Өнөөдрийн Оросын холбооны улсуудын задрал хүчтэй явагдахад Амэрикийн нэгдсэн улсын бодлого хүчтэй нөлөөлсөнийг ч дурьдах нь бий.

жишээлхэд Казакстан улсыг амэрикүүд маш их дэмжиж байна.

Тэр үед яав монгол дахь Казакууд Казакдаа эргэн нэгдсэн , үүнд дан ганц Казакуудыг өөрсдийн хүчин чармайлт байгаагүй юмаа.
Баянөлгий аймагт Амэрикүүд онцгой анхаарал хандуулж байсан үүний ч үр нөлөө байгаа том улсын том бодлого гэж.

Хэрвээ өнөөдрийн Амэрикийн Харилцаа тэргүүн дээд хэмжээнд хөгжсөн нөхцөлд ирээдүйд Манай монгол улс Орос Хятадын өөдөөс ч үг хэлэх бардам хүчтэй болох юм.
Амэрикийн эвсэлийн 32 орны тоонд Монгол улс багтсан байна.
Амэрикийн нэгдсэн улс бид ардчилалын төлөө явж байна гэж яридаг ч угтаа дэлхийд энэ улсын эрх ашгын асуудал яригдаж байгаа , энэ ч утгаараа Монголыг одоогын байгаа хүн ам дээр Афган Ираны монголчуудыг монголд нүүлгэн суурьшуулах дээр нөлөөлөл үзүүлж болох юм.
Бидний монголын одоогийн 2 сая 800 мянган хүн хөгжлийн хувьд их тоо бишээ бидэнд ахиад 5 сая хүн хэрэгтэй тэгэж байж , Орос Хятадын өмнө бардам байх концэптс үүсч байна.

Энэ бол миний уян дүгнэлт байлаа.

Иран улсад 1 сая орчим Хазара монголчууд амьдардаг.

Иран улсад 1 сая орчим Хазара монголчууд амьдардаг.

Эдгээр Хазара монголчуудаа эцэг өвгөдийн нутагт авчирхад ямар саад бэрхшээл учирч болох вэ ?
Би Иран Монголын Харилцаа ямар төвшинд байгаа талаархи мэдээлэлийг энд оруулж байна.
Мэдээлэл бүр хойно хойноосоо гинжин холбоос үүсгээд явах болно.

Би Хазара Монголчуудтай холбоотой мэдээлэл олж болох бүх сувгыг ашиглах болно.
Олдсон мэдээлэл бүрээ энд нийтэлнэ.


Лалын Бvгд Найрамдах Иран Улс

Дипломат харилцаа тогтоосон огноо: 1971-05-20


МОНГОЛ, ИРАНЫ ХАРИЛЦАА
1971 оны 5 дугaaр сaрын 20-нд Монгол, Ирaны хооронд дипломaт хaрилцaa тогтоосон. Ирaны Ерөнхий сaйд А. А. Ховейдагийн урилгaaр БНМАУ-ын сaйд нaрын Зөвлөлийн дaргa Ю.Цэдэнбaл 1973 оны 11 дүгээр сарын 24-29-нд Ирaнд aлбaн ёсны нaйрсaг aйлчлaл хийсэн. Айлчлалын дүнд хоёр орны харилцаа болон олон улсын харилцааны асуудлаар хоёр талын баримтлах үндсэн зарчмуудыг тусгасан хaмтaрсaн Тунхaглaл, мөн соёлын сaлбaрт хaмтрaн aжиллaх тухaй хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан.

БНМАУ-ын Засгийн газрын урилгаар Ирaны Ерөнхий сaйд А.А.Ховейдa 1976 оны 7 дугаар сарын 9-13-нд Монголд aлбaн ёсны aйлчлaл хийсэн. Тэрээр Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга Ю.Цэдэнбалтай албан ёсны хэлэлцээ хийж, айлчлалын эцэст БНМАУ-ын Засгийн газар, Ираны хааны Засгийн газрын хооронд эдийн зaсaг, худaлдaa, шинжлэх ухaaн-техникийн тaлaaр хaмтрaн aжиллaх тухaй хэлэлцээрт гарын үсэг зурж, айлчлалын дүнгийн талаар хaмтaрсaн мэдэгдэл гaргaсaн.

Иранд 1979 оны 2 дугаар сард хувьсгал гарч, Ираны Шахыг түлхэн унагаж, хуучин хаант дэглэмийг халж, түр Засгийн газар байгуулагдахад түүнийг манай тал албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч, дээд хэмжээнд баяр хүргэсэн цахилгаан утас илгээсэн. Мөн хоёр орны үндэсний баяр болон бусад чухал тэмдэглэлт ойг тохиолдуулан хоёр орны удирдагчид, ГХЯ-ны сайд нар харилцан баяр хүргэсэн илгээлт, цахилгаан утас жил бүр солилцдог уламжлалтай.

ЛБНИУ-ын Гадаад хэргийн яамны хэлтсийн дарга Расул Мувахедиян тэргүүтэй төлөөлөгчид 1990 оны 8 дугаар сарын 4-8-нд манай улсад айлчилж, ГЯЯ, ХХАAЯ, Соёлын яам, ШУА-ын удирдлагатай уулзаж, хоёр талын харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлаар санал солилцсон. Ираны талын урилгаар “Монгол газрын тос” пүүсийн төлөөлөгчид 1990 оны 12 дугаар сард Иранд айлчилж, манай газрын тосны анхны хуулийг боловсруулахад Ираны нефтийн салбарын мэргэжилтнүүд үнэтэй зөвлөлгөө өгч байсан.

1996 оны 9 дүгээр сарын 24-нөөс 10 дугаар сарын 3-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо болсон Дэлхийн цаг уурын байгууллагын Азийн бүсийн холбооны 11 дүгээр чуулганд Ираны Зам, тээврийн яамны нэгдүгээр орлогч сайд доктор А.М.Ноориани ирж оролцсон. Энэ үеэр А.М.Ноориани, манай Байгаль орчны сайд Ц. Адъяасүрэн нар хоёр талын хамтын ажиллагааны зарим асуудлаар санал солилцож, харилцан ойлголцох тухай Санамж бичигт гарын үсэг зурсан. Ираны цаг уурын байгууллагаас 1997 оны 9 дүгээр сард зохион явуулсан олон улсын курст манай улсаас 2 хүн оролцсон. 2000 оны 9 дүгээр сард Нью Йорк хотноо болсон Мянганы Чуулганы үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабанди ЛБНИУ-ын Ерөнхийлөгч Мохаммед Хатамитай уулзаж хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны талаар санал солилцсон.

Хоёр тал элчин сайд нараа гуравдах орноос хавсарган томилж ирсэн. Ираны тал манай улсад суух элчин сайдаа 1973, 1975, 1981, 1988, 1992 онд Москвагаас, 1997 оноос Бээжингээс хавсарган томилж ирлээ. Манай тал Иранд суух элчин сайдаа 1973 онд Прагаас, 1991 онд Белградаас, 1995 оноос Бээжингээс, 1997 оноос Москвагаас тус тус томилон ажиллуулж байна. Ираны ГХЯ-ны Улс төр, олон улсын судалгааны хүрээлэнгийн ерөнхий захирал Хажи Хусейни ШУА-ийн Ерөнхийлөгч Б.Чадраагийн урилгаар 1997 оны 4 дүгээр сарын 18-19-нд манай оронд айлчилж, манай ШУА, Ираны дээрх хүрээлэнгийн хооронд хамтын ажиллагааны хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан.

2001 оны 4-5 дугаар сард Монголын ШУА-ийн Олон улс судлалын хүрээлэнгийн судлаач М.Хурметхан Ираны ГХЯ-ны дэргэдэх Улс төр, олон улс судлалын хүрээлэнд Монголын Эзэнт гүрэн, Ираны харилцааны талаар судалгаа хийсэн. Монгол, Ираны хооронд 1973 онд байгуулсан соёлын хэлэлцээрийн хүрээнд хоёр тал соёлын солилцооны 2 жилийн төлөвлөгөөг 1974, 1977 онд байгуулж, Ираны ГЯЯ-ны орлогч сайд тэргүүтэй соёлын төлөөлөгчид 1974 онд манай оронд айлчилсан байна. Ираны тал өөрийн оронд 1982, 1983, 1984 онд зохиогдсон олон улсын бөхийн чөлөөт болон сонгодог барилдаан, хүндийн өргөлтийн тэмцээнд манай тамирчдыг урьж байжээ. Манай тал ч Улаанбаатар хотноо жил бүр зохиогдож байсан “Интернационал” тэмцээнд Ираны бөхчүүдийг урж оролцуулдаг байжээ. Гэхдээ аль аль тал нь тэр бүр тамирчдаа илгээж чаддаггүй байснаа 1989, 1990 оноос хоёр талдаа зохиогдож буй олон улсын тэмцээнүүдэд тамирчдаа идэвхтэй оролцуулж эхлэх болжээ. Бээжингээс хавсран суух Ираны элчин сайд Ферейдоун Вердинежад 2002 оны 7 дугаар сарын 22-24-нд Монголд ирж ажиллан ИЖБ-ээ барьж, Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Гадаад хэргийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Газрын тосны Хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга нартай уулзав. Эдгээр уулзалт ярианы үеэр Ираны тал Монголтой харилцаа хөгжүүлэх, харилцааг идэвхжүүлэх сонирхолтой байгаагаа мэдэгдэв. 2003 оны 2 дугаар сард Куала Лумпурт болсон Эвсэлд Үл Нэгдэх Хөдөлгөөний Дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Энхбаяр Ираны Ерөнхийлөгч Мохаммед Хатами-тай уулзаж хоёр талын харилцан сонирхсон асуудлаар санал солилцов. 2003 оны 12 дугаар сард Иранд газар хөдөлсний улмаас олон мянган хүний амь эрсдэж, эд материалын хохирол учирсантай холбогдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс ЛБНИУ-ын Ерөнхийлөгч М.Хатами-д эмгэнэл илэрхийлсэн утас илгээж, Засгийн газраас хүмүүнлэгийн тусламж болгон 1000 ширхэг ноосон хөнжлийг Иранд хүргүүлсэн байна.

Мэдээлэлийн Эх Сурвалж энд дарна уу

Дэлхий даяар 18 сая хөх толбот “Монгол үндэстэн” амьдарч байна

Монгол гэхээр л бид зөвхөн Монгол улсад амьдран байгаа хүмүүсийг ойлгодог. Тэгвэл Их Эзэн Чингис хааны минь үр сад, нүүдэлчин удамтай монгол түмний тасархай дэлхий даяар тархан суурьшиж амьдарч байна. Дэлхийг эзэлсэн Эзэн Чингисийн байлдан дагууллын үеэс түүний үр удам, үндэс угсаа дэлхийд тархжээ. Уртын дуугаа уянгалуулж, элгэн саднаа санагалзан суух хөх толботой, босоо бичигтэй, эсгий туургатай монгол үндэстний суурьшин байгаа муж, тосгоноор явж судалгааны ажил хийж буй "Тархан суурьшсан монголчууд" ТББ-ын тэргүүн Ц.Санчиртай уулзаж ярилцлаа.

Хэдийгээр тэд орших газар тусдаа ч огших зүрх нэгтэй, монгол үндэстний мах цусны тасархай гэдгийг судлаач бүсгүй ард түмэндээ ойлгуулахыг зорьсон байна. Судлаачдын баг дайн самуун дэгдэж буй Афганийг хүртэл зорьж "Хазара" хэмээх монгол үндэстнүүдтэй уулзаад иржээ. Чингис хааны байлдан дагууллаас хойш ерөөсөө сэргэн мандалт болоогүй, төмрийн зэв, хүний яс хаа сайгүй байх тэр газар очиход хэдэн зууны тэртээ энэхүү газрыг сэрээсэн морин төвөргөөн, уухайн дуу чихнээ хадах шиг санагджээ. Мөргөлдөөн самууны дунд хазара эмэгтэйчүүдийн ядарсан царай, гунигтай харц, дарамт шаналал нь урьд өмнө нь очиж байсан монгол үндэстнүүдээс илүү зүрх шимшрэм байсныг ч хуучилсан юм. Юутай ч Чингисийн байлдан дагууллаас хойш 785 жилийн дараа монгол морьдын туурай тамгалсан газар шороон дээр гишгэж монгол цэргүүдийн уухай хоногшсон хэрэм туурьд хөл тавьж, буурал түүхийн жимээр аялж, богц дүүрэн ирсэн судлаачдын аян замын тэмдэглэлийг хуваалцлаа. Түүхийн гашуун үнэний гомдлыг тайлахаар гологдож гээгдсэн нэгэндээ “хайртай" хэмээн хэлэхийг хүсч буй судлаачдын багт амжилт хүсье.

-Судалгааны ажлаа хэзээнээс эхэлсэн бэ. Энэ бол монголчуудын хувьд цоо шинэ зүйл юм шиг ээ. Яагаад гэвэл өмнө нь ингэж газар дээр нь очиж баримттайгаар гаргасан зүйл гараагүй санагдана?

-Тийм ээ. Энэ бол монголчуудын хувьд цоо шинэ сэдэв. Урьд өмнө нь түүхийн ном судраас л янз бүрийн мэдээлэл олж сонсдог байсан. Бидний энэ судалгаа бол газар дээр нь очиж, монгол үндэстнүүдтэй биечлэн уулзаж, тэдний санаа бодол, сэтгэгдлийг нь хуваалцаж, баримтжуулан гаргаж буй гэдгээрээ олон хүний анхаарлыг татаж байна. Энэ бол ганц хоёр жил, ганц нэг удаагийн ажил биш. Нэг удаа очоод энд монгол байна гэж хэлэхийг хүсээгүй, олон удаа очсоны дараа жинхэнэ баталгаа, баримт, домог түүх яриаг олж судалж цуглуулсан байгаа. Олон удаа очиж, олон судалгаа баримтын үндсэн дээр тэр хүмүүсийн хууч яриаг сонссоны дараа тэд монголчууд байна гэж хэлэхийг хүссэн. Долоон жилийн туршид судалгааны ажлаа үргэлжлүүлж байна. Энэ хугацаанд Ойрхи Дорнод, Дундад Ази, Хятад гэсэн чиглэлээр торгоны замын дагуу, Чингис хааны очсон тосгон, тулалдаан болсон газар бүрт болж өгвөл тухайн явсан он дарааллын дагуу судлахыг хичээдэг.

-Одоогоор хичнээн газраар яваад байна вэ. Хичнээн улс оронд хичнээн монгол үндэстэн амьдарч байна вэ?

-Манай монгол улсын хүн амын тоо хоёр сая 7004-аад мянга гэсэн тоо гардаг. Энэ бол зөвхөн Монгол улсад байгаа монгол хүмүүсийн тоо. Харин дэлхий дээр яг монгол гэж нэрлэгддэг, монгол хэлээр ярьдаг монгол үндэстэн олон байна. Тэдний тоо 11 сая 500 мянга. Монгол гэдэг үндэстний тоонд багтаж болох Дагур, Бао-Ань, Ёгар, Дүнсиань гээд үндэстнүүдийг оруулах юм бол 18 сая гэдэг тоог судлаачид хэлдэг.

-Ихэвчлэн аль оронд монгол үндэстэн олноор амьдарч байна?

-Ерөнхийдөө тархан суурьшсан монголчууд дөрвөн хэсэг газар байгаа юм. Тархан суурьшсан монголчууд гэхээр 1990 онд Солонгост очсон монголчуудыг хэлээгүй шүү дээ. Харин түүхийн улбаанд, монгол хаадын угсаанаас, монгол цэргүүдийн удмаас, 10-т, 100-т, 1000-таараа тухайн нутаг оронд галаа сахиж үлдсэн, эсвэл шархдаад үлдсэн монгол цэргүүдийн удам угсааны тухай юм. Нэг тосгонд 200 мянгаараа ч юм уу, нэг аймагт 500 мянгаараа амьдарч байгаа энэ хүмүүсийн тухай яригдаж байгаа юм.

-Монгол үндэстэн ямар дөрвөн газар тархан суурьшиж байна гэдгийг тодруулбал...

-Нэгдүгээрт мэдээж Монгол улс гэдэг газар нутаг орно. Хоёрдугаарт БНХАУ. Энд 5 сая 900 мянга орчим монголчууд амьдарч байна. Дараа нь ОХУ. Халимаг, Буриад, Тува, Алтай гэдэг дөрвөн угсаатан бий. Үүний дараа Ойрхи Дорнод гэж нэрлэдэг Афганистан, Иран, Ирак, Пакистан, Энэтхэг улсууд. Энд Хазара, Аймак, Могол үндэстнүүд байдаг.

-Тархан суурьшсан монгол үндэстнүүдийг энэ яг монгол үндэстэн мөн гэдгийг юугаар, яаж нотолж байна вэ гэдэг нь уншигчдад сонирхолтой байгаа...

-Бид нарын судалгааны хэсэг маань яг 800 жилийн өмнөх байлдан дагууллын дараа түүх хэрхэн үргэлжилсэн бэ. Үүнийг бүгдээрээ мэдье, бодитойгоор хүмүүсийн ярианаас, ахуй байдлаас харъя гэж үзсэний үндсэн дээр тухайн улс орнуудад явж өөрийн биеэр судалгаа шинжилгээ, уулзалт ярилцлага хийж баримтжуулж байгаа юм шүү дээ. Миний хувьд яг таван жилийн турш энэ ажил дээр дагнан ажиллаж байна. Би өөрөө урлаг судлаач мэргэжилтэй учраас хүмүүсийн хувцас хэрэглэлээс маш олныг анзаардаг.

Хамгийн анх таван жилийн өмнө Цагаанмонгол гэдэг үндэстэн дээр очихдоо энэ ажил дээр тууштай зогсъё гэж бодсон. Бид хийхгүй юм бол хэн хийх юм бэ. Америк, Японы монголч эрдэмтэд энэ Афган, Иран, Хятадад очиж судалгаа хийхээсээ илүү үндэс угсаа нэгт бид өөрсдөө очиж. талхыг нь. төмсийг нь "очиж, талхыг нь, төмсийг нь" хувааж идэнгээ түүхийн улбаагаа бодитойгоор, баримттайгаар мэдэж авсан нь илүү үр дүнтэй, ач холбогдолтой шүү дээ.

-Та бүхнийг очиход тэр хүмүүс хэрхэн хүлээж авч байх юм?

-Анх цагаан монголчуудтай уулзахад "780-аад жилийн турш та нарыг хүндэлсээр ирлээ. Бид монгол хүмүүстэй уулзах хувьтай хүн байжээ" гэж их сайхан хүлээж авч, сэтгэлээ уудлан бидэнтэй ярилцсан. Тэдний амьдрал их хүнд л дээ. Шинийн 15 хүртэл гахайны махтай шөлтэй хоол иддэг. Хамгийн боломжтой хоол нь энэ. Бид тэдэнтэй уулзаж, ярилцаж байхдаа зүрх шимширмээр, өрөвдмөөр түүхийг харж байсан. Хэд хэдэн удаагийн уулзалт, судалгаагаар бид энэхүү баримт түүхээ монгол түмэндээ хүргэх нь бид нарын үүрэг юм байна гэж мэдрээд, одоо эхнээс нь ард түмэндээ сонирхуулж байна. Монголчууд маань маш өндөр сэтгэгдэлтэй хүлээн авч, бидэнд урмын үг хайрлаж байна.

-Тэрхүү монгол үндэстнүүд маань өөрсдийгөө монгол үндэстэн гэдгээрээ үнэхээр бахархаж байна уу. Монгол гэдэг улсын тухай ямар мэдээлэлтэй байна вэ?

-Хазара хүмүүс зургаан сая. Тэдний зарим нь "бид монгол биш" гэдэг. Яагаад гэвэл монголчуудын байлдан дагуулал, хүчирхэг байдлаас болоод бид 800 жилийн турш хүмүүсийн дарамтлал дор амьдарч байна гэдэг бол зарим нь бид монгол үндэстэн мөн, бид хаадын удам гэдэг. Дээд монгол үндэстнүүдийн хувьд боловсрол өндөртэй. Бараг бүгдээрээ их, дээд сургууль төгссөн тийм хүмүүс байдаг. Тэр хүмүүсийн хувьд монгол гэдэг нэрээр үнэхээр бахархдаг юм билээ. Тэд монголын бахархал болсон Чингис хаанаас эхлээд хар чоно, Чингисийн баатруудын зураг гээд монголын холбоотой бүхий л мэдээ мэдээллийг цуглуулдаг. Тэр бүү хэл, монгол дуучдын хамгийн сүүлийн үеийн CD хуурцгийг хүртэл монголоос өндөр үнээр захиж авчруулдаг. Харин Цагаан монгол, Дагур, Бао-ань, Ёгар, Салар үндэстнүүдийн хувьд үнэхээр монгол гэдэг үндэстэн байгаа болов уу, байхгүй болов уу. Хэрэв байгаа бол морио унаад, сэлмээ бариад явж байгаа байх даа гэж боддог. Афган хүмүүсийн хувьд дайн байлдаан болж байна. Тэнд мусулман шашин илүү давамгай. Дайн самуунтай байгаа

газар буй хүмүүс монгол гэдэг үндэстэн байгаа болов уу, очиж үзэх юмсан гэхээсээ илүү зүгээр л амьд мэнд, хоол ундтай байх юмсан гэдэг л тэр хүмүүсийн хамгийн том хүсэл, мөрөөдөл шүү дээ. Ер нь бол тухайн үндэстний боловсрол, өв уламжлалаа хэр зэрэг хадгалагдаж үлдсэнээс л шалтгаална.

-Хазара хүмүүсийг монгол үндэстэн гэдгийг нотлох зүйл нь юу вэ?

-Бид Чингис хааны очсон тосгон, хот бүрт очсон болохоор тэндээс үлдсэн туурь бодит байдлууд, мөн нутгийн ахмадуудын хууч ярианаас сонсоход үнэхээр монголчууд гэдэг нь нотлогддог. Хазара хүмүүсийн хувьд дари хэлээр ярьдаг боловч шагай гэх зэрэг зарим үгээ монголоор хэлнэ. Царай зүсний хувьд яг л монгол төрхтэй. Афганистанд Узбек, Тажик, Балуч, Пашту, Хазара гэсэн таван үндэстний хамгийн дор хүнд байдалтай байгаа үндэстэн нь Хазара. Пашту, Тажик, Балуч үндэстнийг ажиглахаар оросжуу ч юм шиг яг Узбекстанд очсон юм шиг сэтгэгдэл төрдөг. Ерөнхийдөө Дундад Азийн нийтлэг төрхийг хардаг. Харин гудамжаар явж байгаад энэ хазара үндэстэн байна даа гээд өөрөөс нь асуухад, эсвэл хүнээр асуулгахаар тэр хүн яг л хазара хүн байдаг. Манай ахтай адилхан ч юм шиг, эсвэл манай найзын аавтай ч адилхан юм шиг яг л монголжуу царайтай, хонин бор нүдтэй, намхан нуруутай, навтгар хамартай тийм л хүмүүс байдаг.

-Тархан суурьшсан монгол үндэстнүүдийн үндэснийхээ өв соёлыг хамгийн их хадгалж үлдсэн нь. Яг эх хэлээрээ ярьдаг юм уу...

-Сэтгэл догдолмоор, зүрх шимширмээр зүйл их харагддаг. Тэр хүмүүсийн монголоо гэсэн сэтгэлийг мэдрээд зүрх шимшрэхгүй байхын аргагүй. Дээд монголд очиход бага сургуулийнх нь музей бүгд монгол ахуй амьдралтай холбоотой байхыг харсан. Бүх ном судар нь монгол бичгээр бичигдсэн. "Нүүдэл суудал", "Лу", "Алтантовч", "Гэсэржангарын тууж, "Нууц товчоо", "Мандухай хатны түүх", "Батмөнх даян хааны түүх" гээд бүгд монголоор. Гэтэл манай залуус "бид монгол, бид монгол" гээд л яриад байдаг. Харин бид түүх соёл, өв уламжлалаа хэр авч үлдэж байгаа билээ. Ялангуяа залуучууд. Үнэхээр цээжээ дэлдэж байгаа бол яг түүн шигээ ямар нэгэн зүйлийг хийх хэрэгтэй байх аа. Ялангуяа монгол бичгээ чөлөөтэй хэрэглэдэг болчихвол маш гайхамшигтай. Монголоос 4000 км-ын хол, далайн түвшнээс 3800-5800 метрийн өндөрт байдаг. Уул толгод, гол мөрөн, нутаг ус нь бүгд монгол нэртэй. Бүх ерөөл магтаал, хоол унд, хувцас зүүсгэл, хөсөг тэрэг, эсгий үүд гээд монгол өв соёл тэнд илүү байна.

-Танд ер нь ингэж судлах санаа анх хэрхэн төрсөн бэ?

-Манай нэвтрүүлгийн дараа хүмүүс намайг олон төрлөөр хэлсэн. Зарим нь бараг хөдөө явж үзээгүй байж юу судлаад байгаа юм бэ гээд л. Би Улаанбаатарынх л даа. Монголын нийслэлийг дэлхий Хархорин гэж мэддэг байх гэж боддог юм. Хархорин гэдэг газар би арав гаруй жил амьдарсан. Тэнд амьдарч байхдаа л Монголын эзэнт гүрэн энэ л газраас эхэлсэн шиг, Монголын эзэнт гүрний нэр энэ газартай салшгүй холбоотой шиг яагаад энэ газраас судалгаа эхэлж явж болохгүй гэж бодсон. Энэ нь илүү зөв байх аа гэж бодсон. Миний мэргэжил, миний амьдарч байсан газар үүнд илүү нөлөөлсөн гэж боддог юм. Монголын жирийн нэг залуус, монголын төлөө цохилох зүрхтэй, мэдлэг, чадвартай залуус яагаад явж болохгүй гэж.

-Судалгааны ажил цааш хэдий болтол үргэлжлэх бол?

-Мэдээж судалгааны ажил цааш үргэлжилнэ. Улам илүү баялаг, өргөн хүрээтэй, шинэ содон, ховор мэдээллүүдийг авчирах болно. Манай багт эмч, багш гээд янз бүрийн мэргэжлийн хүмүүс явдаг. Заримдаа би ганцаараа ч явах нь бий. Зарим нь дайн самуунтай, хаалттай дэглэмтэй тийм газрууд учраас тийм гоё баян аяллаар, тухтай аяллаар ерөөсөө аялж үзээгүй гэхэд болно. Удахгүй би Иран, Ирак гэдэг газар луу явах гэж байна. Монголын эзэнт гүрний нийслэл Хархорин байсан гэдгийг бүгд мэднэ. Тэгвэл Монголын эзэнт гүрний баруун нийслэл Ираны Табриз гэдэг хот байжээ. Энэ газар луу очихын тулд нэлээн удаан оролдож байна. Явахыг их хүсч байна. Миний зорилго бол Чингис хааны очсон бүх газар очно гэж боддог. Очно гэдэгтээ найдаж байна. Иран, Ирак руу явчих юм бол ерөнхийдөө Чингис хааны очсон улсууд дуусч байгаа. Цаашлаад муж, хотууд руу очих юм.
-Танд ажлын амжилт хүсье.
Г.Мянганцэцэг
Мэдээлэлийн Эх Сурвалж энд дарна уу

Хазара Пакистан , Монгол Улс

Хазара блогыг бичих явцад, Бид нэгдэн нийлэх , тэдний эх орондоо авчирах , гэх мэтээр ярилцаж байгаач , монгол улс Пакистан улстай гадаад харилцаа ямар түвшинд байдаг вэ?
Пакистан улсын иргэдээс тусдаа , Монгол Гарал Үүсэлтэй Хазара Нарыг монголд суурьшуулахтай холбогдсон асуудалд , Монгол улс ямар байр суурьтай хандах нь сонирхолтой байна.

Доорхи мэдээлэлийг уншаад нэгэн дүгнэлт хийнэ үү.
Япон улс дахь Монгол улсын элчин сайдын яамнаас Пакистаны иргэн Хазара виз авах гээд чадаагүй талаар Болодьн зочины хуудас дээр байгаа мэдээлэлийг энд бас хавсаргалаа.

Email : komailali@ymail.com

Comments :"During my visit to Japan, I planned to visit Mongolia, but the behaviour of Mongolian Embassy was very cold and even harsh. They asked the purpose of my visit, I told that I am a official of Government of Pakistan and intend to visit Mongolia just to see the country of My fore father. I told the Embassy that I am mongol, who during raids on wester world settled in Afghanistan and onward after a severe defeat by Afghan Govt: we came to present Pakistan and joined Royal British Army. Here a complete Corps not less 12000 Hazara Mongol troops in the name of Hazara Poineer formed who fought against Japan and stopped the Japanese Army in Burma, where hundreds of our hazara soldiers graveyard still exists. Some Married their and did not came back. Sorry I gone to history and subsequently the Embassy refused to give me visa. I shown my Passport, that I have already visited USA, England, Germany, Gerece, Beijing and now Japan but refused"
2009-05-13



Манай Монгол улс , уугуулшил, нутагшилтын талаар хууль гаргасан уу ? Монгол улсын бүс нутгын ашиг сонирхолд , эдгээр улс ямар байр сууринаас ханддаг вэ гэсэн цогц асуултууд гарч ирж байна.


Пакистан улс
Дипломат харилцаа тогтоосон огноо: 1962-07-06

МОНГОЛ, ПАКИСТАНЫ ХАРИЛЦАА

Монгол Улс, Лалын Бүгд Найрамдах Пакистан Улсын хооронд 1962 оны 3 дугаар сарын 1-нд дипломат харилцаа тогтсон. Хоёр орны хооронд дипломат харилцаа тогтоох асуудлыг хэлэлцэх явцад Энэтхэг, Пакистаны харилцааны байдлаас шалтгаалан Монгол Улс Элчин сайдаа Делигээс хавсарган томилохгүй байх хүсэлт тавьсныг харгалзан манай улс Элчин сайдаа Бээжингээс томилж ирсэн. Элчин сайд Д.Цэгмид 1964 онд, С.Сосорбарам 1973 онд, Л.Чулуунбаатар 1979 онд, Ё.Очир 1989 онд, Д.Цахилгаан 1999 онд, Б.Амарсанаа 2004 онд тус тус ИЖБ-ээ барьсан. Пакистаны Элчин сайд 1964, 1966, 1972, 1975, 1981, 1989, 1994, 1999, 2000, 2003 онуудад ИЖБ-ээ барьсан. Бээжинд суугаа шинэ Элчин сайд Салман Баширт агрман хүссэнд зөвшөөрсөн хариуг 2005 оны 4 дүгээр сард өгөв.

Бангладешийн тусгаар тогтнолыг манай улс хүлээн зөвшөөрснийг эсэргүүцэн, пакистаны тал 1972 оны 1 дүгээр сарын 13-нд Монголтой дипломат харилцаагаа тасалсан тухай ноотыг Москва дахь ЭСЯ-аараа дамжуулан өгсөн. Үүнтэй холбогдуулан манай ГХЯ-ны төлөөлөгч мэдэгдэл гаргажээ. Уг мэдэгдэлд “Манай Засгийн газар улс түмний тэгш эрх, өөртөө засан тохинох явдлыг хүндэтгэх тухай НҮБ-ын дүрмэнд заасан зарчмыг баримтлан, Энэтхэгийн хойгт буй болсон бодит байдлыг үндэслэн, Бангладеш улсыг хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд энэ дипломат алхам нь Пакистаны эсрэг огтхон ч чиглээгүй” гэдгийг дурдаад, “Пакистан улстай найрсаг харилцаагаа хөгжүүлэн бэхжүүлэхийн тулд цаашид ч чармайх болно” гэсэн аж. 1972 оны 5 дугаар сараас Москва дахь Пакистаны Элчин сайд хоёр орны харилцааг сэргээх асуудлаар манай Элчин сайдтай хэд хэдэн удаа ярилцсаны дараа мөн оны 8 дугаар сарын 2-нд Засгийн газрынхаа нэрийн өмнөөс дипломат харилцааг сэргээх санал тавьж, ноот гардуулсан. Манай тал уг асуудлыг нааштайгаар хүлээн авч, хоёр тал анх харилцаа тогтоосон өдрийг дипломат харилцаа тогтоосон өдрөөр тооцохоор тохиролцсон. Монгол, Пакистан хоёр улс олон улсын тавцанд зарим асуудлаар бие биеэ дэмжиж ирсэн.

1967 онд НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын бус гишүүнд Пакистан улс нэрээ дэвшүүлэхэд манай улс дэмжсэн. Мөн 1974 онд НҮБ-ын IV хороонд Элчин сайд Б.Дашцэрэнг илтгэгчээр сонгоход Пакистан улс дэмжиж байсан. 1997 онд НҮБ-ын Эдийн засаг, нийгмийн зөвлөлд Пакистанаас нэр дэвшигч сонгогдоход Монгол Улс дэмжлэг үзүүлсэнд Пакистаны Гадаад хэргийн сайдаас манай Гадаад харилцааны сайдад талархал илэрхийлсэн захидал ирүүлсэн. Үндэсний баярын өдрийг тохиолдуулан хоёр орны төр, засгийн удирдагч нар харилцан баяр хүргэсэн цахилгаан утас тогтмол солилцож байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Нацагийн Багабанди 2002 оны 6 дугаар сарын 4-нд Казахстаны Алматы хотноо болсон Төв Азид итгэлцэлийг бэхжүүлэх, хамтран ажиллах Зөвлөлгөөний анхдугаар чуулганы үеэр ЛБНПУ-ын Ерөнхийлөгч П.Мушаррафтай уулзаж бүс нутгийн аюулгүй байдал, хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлаар санал солилцсон.

Монгол Улсын Дэд Eрөнхийлөгч, Улсын Бага хурлын дарга Р.Гончигдорж тэргүүтэй парламентын төлөөлөгчид 1992 оны 3 дугаар сард Азийн сангийн шугамаар Пакистанд айлчилж, хоёр орны төрийн эрх барих дээд байгууллагуудын хооронд харилцаа тогтоох талаар ярилцаж, Пакистаны парламентын хуралдааны явц, үйл ажиллагаатай танилцаж, туршлага судалсан. “Шилжилтийн үе дэх БНМАУ-ын Үндсэн хуулийн үүрэг” сэдвээр 1991 оны 11 дүгээр сард Улаанбаатар хотноо болсон симпозиумд Пакистаны парламентын гишүүн Асиф Фасимал Дин Хэн Вардак, доктор Мухамед Рахман нар оролцсон.

Пакистаны төлөөлөгчид Хөдөө аж ахуйн яамны удирдлагатай уулзаж, мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүн Монголоос худалдан авах, бага оврын гурилын үйлдвэр, цахилгаан станц нийлүүлэх боломжийн талаар санал солилцож байжээ. ЛБНПУ-ын Гадаад хэргийн сайд Абдул Саттар Монгол Улсын Гадаад хэргийн сайд Л. Эрдэнэчулууныг Пакистанд айлчлахыг 2000 онд урьсан. 2003 оны 9 дүгээр сард Улаанбаатар хотноо болсон АШСТО-уудын V бага хуралд Пакистаны парламентын хоёр гишүүн ирж оролцсон. Худалдаа, эдийн засгийн харилцааны хувьд 1998, 1999 онд манай улс нийт 400 орчим мянган ам. долларын бараа импортолсон бол 2000 онд 134 мян. ам.долларын, 2001 онд 6,8 мян. ам.доллар бүхий 19,4 тонн хонины сэмлээгүй буюу самнаагүй ноос экспортолсон байна.

Харин сүүлийн жилүүдэд гадаад худалдааны хэмжээ эрс буурсан үзүүлэлттэй байна. Манай улсаас Пакистаны дипломатын курс, ИАТГ-ын сургалт, семинарт тус тус 2 хүн жил бүр оролцож байсан. Тус орны дотоод байдал болон бүс нутгийн байдлаас үүдэн дээрх курс, сургуулиудад манай орноос сүүлийн 3 жилд хүн хамрагдаагүй болно. 2004 оны 8 дугаар сард Элчин сайд Б.Амарсанаа Пакистан улсад очиж ИЖБ барих үeэр Пакистаны Eрөнхийлөгч болон Гадаад хэргийн Төрийн нарийн бичгийн дарга нар Монгол Улсад бизнс эрхэлж буй пакистан иргэдийн визний асуудлыг аль болох нааштай хэлбэрээр зохицуулах, тэдний бизнeсийн үйл ажиллагааг дэмжих замаар хоёр орны хоорондын худалдаа, эдийн засгийн харилцааг өргөжүүлэх санал дэвшүүлж байжээ. 2004 оны 5 дугаар сараас 10 дугаар сар хүртэл Монгол Улсад зорчих, хувийн урилгаар ирэх, оршин суух зөвшөөрлийн хугацаа сунгах болон олон удаагийн виз хүссэн Пакистаны 33 иргэн /хувийн урилгаар ирэх 13, оршин суух зөвшөөрөл авах, сунгуулахаар 14/ Харьяатын албанд хандсан байна.

Эдгээр иргэдэд TEГ-ын саналыг үндэслэн татгалзсан хариу өгчээ. Энэ асуудлыг нааштай шийдэхийг Бээжинд суугаа Пакистаны ЭСЯ манай талаас удаа дараа хүсч байгаа ба энэ 6 дугаар сарын 24-25-нд Улаанбаатар хотноо болсон АРФ-ын хуралд оролцсон Пакистаны ЭСЯ-ны зөвлөх Бабар Амин ГХЯ болон ХЗДХЯ-нд холбогдох хүмүүстэй уулзсан байна. Одоогийн байдлаар Пакистаны 17 компани Монголд үйл ажиллагаа явуулж байгаа бөгөөд тэд Гадаадын хөрөнгө оруулалтын газар бүртгэлтэй ба автомашин оруулж ирж монголын зах зээл дээр борлуулдаг байна.

Эдгээр компаниудад хийсэн шалгалтаар оруулж ирсэн машинаа улсын бүртгэлд оруулалгүй борлуулж байсан, татвараас зайлсхийсэн зэрэг дутагдал илэрсэн байна. Монгол хүнтэй гэр бүл болсон 7 Пакистаны иргэд манайд оршин сууж байна. Лалын Бүгд Найрамдах Пакистан Улсаас Монгол Улсад суух шинэ Элчин сайд Салман Башир-т агрeман хүссэнд манай тал зөвшөөрсөн хариу 2005 оны 4 дүгээр сарын 6-нд өгчээ. Тэрээр энэ 6 дугаар сарын 13-нд ИЖБ-ээ барих санал тавьсан ба хугацаа богино байсан тул түр хойшлуулаад байна.

Мэдээлэлийн Эх Сурвалж

МОНГОЛ, ПАКИСТАНЫ ХАРИЛЦАА
Монгол Улсаас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын Яам ЛБНПУ, ЛБНПУ-аас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын Яам Монгол Улсын хэргийг тус тус хамаардаг.
Хоёр орон дипломат харилцаа тогтоосноос хойш Элчин сайд нараа тогтмол харилцан томилж ирсэн. Монгол Улсын Элчин сайд Д.Цэгмид 1964 онд, С.Сосорбарам 1973 онд, Л.Чулуунбаатар 1979 онд, Ё.Очир 1989 онд, Д.Цахилгаан 1999 онд, Л.Амарсанаа 2004 онд тус тус Пакистан Улсад ИЖБ-ээ барьсан. Монгол Улсаас БНХАУ-д суугаа Элчин сайд Г.Батсүх 2005 онд ЛБНПУ-д хавсран суух Элчин сайдаар томилогдон ажиллаж байна.

ЛБНПУ-ын Элчин сайд нар 1964, 1966, 1972, 1975, 1981, 1989, 1994, 1999, 2000, 2003, 2005 онуудад тус тус Монгол Улсын Төрийн тэргүүнд ИЖБ-ээ барьсан.
Үндэсний баярын өдрийг тохиолдуулан хоёр орны төр, засгийн удирдагч нар цахилгаан утас тогтмол солилцдог.
Монгол Улс, Пакистан Улс нь хоёр тал, олон талын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхийг эрмэлзэж олон улсын тавцанд бие биеийн байр суурийг ойлголцож, найрсгаар хамтран ажилладаг.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Н.Багабанди 2002 оны 6 дугаар сарын 4-нд Казахистаны Алматы хотноо болсон Төв Азид итгэлцэлийг бэхжүүлэх, хамтран ажиллах Зөвлөлгөөний анхдугаар чуулганы үеэр ЛБНПУ-ын Ерөнхийлөгч П.Мушаррафтай уулзаж бүс нутгийн аюулгүй байдал, хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлаар санал солилцож байв. Монгол Улсын Дэд Ерөнхийлөгч, Улсын Бага Хурлын дарга асан Р.Гончигдорж тэргүүтэй парламентын төлөөлөгчид 1992 оны 3 дугаар сард Пакистанд айлчилж, хоёр орны төрийн эрх барих дээд байгууллагуудын хооронд харилцаа тогтоосон.
2003 онд Улаанбаатар хотноо болсон Ардчилалыг шинээр буюу сэргээн тогтоосон орнуудын тавдугаар Бага хуралд Пакистаны Парламентын төлөөлөгчид оролцож байв. 2005 онд Пакистан Улсад болсон Азийн хамтын ажиллагааны яриа хэлэлцээ(ACD)-ний сайд нарын уулзалтад Монгол Улсын Гадаад хэргийн сайд асан Ц.Мөнх-Оргил оролцов.
Худалдаа эдийн засгийн харилцааны хувьд 1998, 1999 онд манай улс нийт 400 орчим мянган ам.долларын бараа импортолсон бол 2000 онд 134 мянган ам.доллар, 2001 онд 6,8 мянган ам.долларын 19,4 тонн хонины самнаагүй ноос экспортолсон байна. Харин сүүлийн жилүүдэд гадаад худалдааны хэмжээ эрс буурсан үзүүлэлттэй байна.
Монгол, Пакистаны Худалдааны танхимууд 2003 онд харилцаа тогтоосон.
Пакистаны тал залуу дипломатуудад зориулсан тусгай сургалт, шуудан холбоо, банк, санхүү, төмөр зам, хяналт шалгалт, иргэний нислэг зэрэг чиглэлээр зохион байгуулдаг богино хугацааны сургалтад Монгол Улсын мэргэжилтнүүдийг хамруулдаг.
Мэдээлэлийн Эх Сурвалж


Холбоотой мэдээлэл
Seminar on racial similarity in relationships between Hazaras & Mongols held in Quetta
Монголд Хазара Бизнэсмэнүүд авчрах
 ПАКИСТАНЫ ХАЗАРУУД: ХОЛБОО ТОГТООМООР БАЙНА...

Bolod's Tours & Guesthouse

Дэлхийн монголчуудад зориулж үйл ажиллагаа явуулдаг Болодын тэргүүн нүүрэнд байгаа мэдээлэл миний анхааралыг татлаа.

Монгол хувь хүмүүс , олон нийтийн байгууллага, бизнэсийн байгууллагууд ашиг сонирхолоо нэгтгэж байж , бидний чин хүсэл бүрдэх юм.
Дэлхийн монголчууд нэгдэгтүн .
Dear Guest,

Sain bainu?/ "Are you fine?"/. Ta saikhan namarjij bainu?/"Are you having a good autumn ?"
It's me, Bolod, a Mongol man who runs a tour operator-the Bolod's Tours and Guesthouse in Mongolia.


Thank you for visiting my live website! It's about Mongolia and the Mongols.


Welcome to the ancestral heartland for more than 12 mln. Mongols who live now in 8 countries/Mongolia/2.7mln/, China/6.0mln/, Afghanistan/2.5-3.0mln/, Russia/0.8mln/, Iran, Burma, Kyrgyzstan and Pakistan/. ...If we can bring Mogholis, Kalmyks and those Hazaras who are clearly of Mongol descent and who want it themselves, back to the central land of their ancestors ?! They wouldn't be coming to Mongolia as refugees, they will be here at home ! ... If Astana is bringing the Kazaks from different countries to Kazakhstan in order to make their country stronger, why Ulaanbaatar wouldn't consider to do the same?! We have enough land for everybody who wants to settle in the ancestor's land. UN should help us too. When Soviet Union ended up with the splits, Germany has received ethnic Germans from Russia, Kazakhstan, Ukraine and other former republics too. Remember, Turkey received ethnic Turks from Bulgaria when Todor Jivkov changed his mind towards them. Russia welcomes more and more ethnic Russians from the post-Soviet countries to settle in their country.


We, the Mongols are even more separated than the ill-fated Kurdish people. Do we know any person, any family or any nation who is happy for being separated ?!


We invite you to visit the country and its people. You will be visiting a people with centuries-old nomadic lifestyle, listening to the absolute silence and breathing the purest ever air and seeing the eternal blue sky dominating over this beautiful land on Central Asian plateau:

green taiga forests, the second largest fresh water lake in Siberia, ancient burials, icy streams of crystal clear rivers, in its north,
two-humped camels, towering sand dunes, green oases with saksaul trees, rocky mountains in scarsely green plains, natural formations of cliffs... in its South,

endless steppes, homeland of best horses, bird gathering at blue lakes, fishing rivers, numerous gazelles, volcanic craters... in its East,

snow capped mountains, great lakes, rock paintings, steep canyons, yak herds and massive sand dunes, mountain and field caves ... in its West!

Discover Mongolia with Bolod's Tours which operates since 1991! Stay comfortably in Bolod's guesthouses operate since 2000! It's a truly experienced native tour operator and guesthouse reccommended by Lonely Planet's "Mongolia" guidebook of 2001/page 139/ and 2005/pages 69, 72/ and its "Trans Siberian Railway" of 2006/p. 263/, "Mongoru"/in Japanese/ by Globe-Trotter/ of 2007-2008/page 56/, "Mongolie" by Petit Fute of 2008-2009/page 86/and on the www.mongoliatourism.gov.mn- the official tourism website of Mongolia.

What's now the situation with Mongolia's tourism like? As Mr. Davaadorj Ts, the Minister of the Manufacturing and Trade admitted on October 2nd, 2007, on TV, "-Now, most foreign tourists enter and leave Mongolia by foreign-owned airlines or trains, stay at foreign-owned accommodations, eat at foreign restaurants and travel with foreign tour companies". It's true, indeed, nowdays.

This country doesn't need foreign investments in fields where the Mongols are capable or must do businesses themselves. What kind of foreign investments does Mongolia indeed need? The country needs foreign investment in manufacturing and technology most!!! Mongolia's rulers must serve in the interests of their own people.

I'm almost one of patriots who want to remain in this last homeland instead of emigrating abroad as too many Mongols do so. Exodus of its young population and export of its women are the greatest threats to the further existense of Mongols as a nation...
Nationwide mining boom and gold rush are the greatest threat to Mongolia's nature... The gold may feed the people for 50 years, while preserved Nature-Mother would be able do it for another 5000 years.
Thank you for taking your time visiting my modest website.
I will keep my website live and constantly updated.
Bolod

Мэдээлэлийн эх сурвалж энд дарна уу

Монголчууд Англи хэлдээр Хазара Монголчуудын түүхийг бичих

Хазара Монголчуудын талаар англи хэл дээр гоогэлдлээ , үүний эцэст нэг бодол толгойд орж ирэв .
Гадны хүмүүс л Монголчууд Хазара нартай хэрхэн холбоотой байдаг талаар дурьдаж байна тэгвэл одоо бид өөрсдөө бичих цаг нь болжээ.

Манай монголчууд англи хэл дээр Хазара Монголчуудын соёл түүхийн талаар бичвэл дэлхийн нийт англи хэлтэй уншигчидад сонирхолтой байхнээ.
Өдөр ирэх тусам , монголчууд Хазара ахан дүүсийнхээн тухай өгүүлж байна.
Үүнийг дэлхий нийт мэдэх ёстой.
Энд нэг англиар бичигддэг монгол блог дээр хазара нарын тухай цухас дурьдажээ.

Hazara


1) One of Ulaanbaatar's few Indian restaurants.
2) A six-million-strong ethnic group, composing about 10% of Afghanistan's total population.

A great deal of speculation, and at least some genetic evidence (which I won't pretend to understand in full) indicates that the Hazara are descended in large part from Mongols. I dare not make a pronouncement one way or the other on the truth of this matter, but it's still an interesting story.
What's even more interesting is, as Asian Gypsy pointed out today, every year two Hazara students from Afghanistan get scholarships to study in Mongolia. This year, the applicants were apparently so awesome that the committee selected three. Congratulations to the winners, it's a great opportunity!
If you don't understand why, consider the following. Mongolia is pretty consistently rated as a free, democratic, and business-friendly country. This is exactly the sort of country that Afghanistan is trying to become, at least in theory. Exposure to that kind of country could only be a positive influence for Afghani students. What's more, Mongolia is not a warzone. In fact, it's not even close, even taking into account last year's post-election riot. Studying in Mongolia would probably be much safer, on the whole, than studying in Afghanistan.
Anyway, I wish the students good luck with their studies and all the best in the future. This really is fantastic news for the students who got picked
Мэдээлэлийн Эх Сурвалж энд дарж орно уу

Seminar on racial similarity in relationships between Hazaras & Mongols held in Quetta

Сэтгүүлч Болормаагийн Пакистан Улсын Хазарачуудтай хийсэн уулзалтын мэдээлэлийг англи хэл дээр энд оруулав.
Дашрамд хэлхэд Хазара Үндэстэн сэтгүүл хазара соёл , боловсрол , түүхийн баримт, сонирхолтой мэдээ мэдээлэл, нийтэлдэг .



Сэтгүүлч Болормааг Пакистанд хүлээн авч энэхүү уулзалтыг зохион байгуулсан юм.
Hazaranation дээр сэтгүүлч Болормаагын нэвтрүүлгийн тухай англи хэл дээр хөрвүүлж нийтлэх болно.
Монголын олон нийтийн сувгаар Хазара Монголчуудын харилцааны талаарх сонирхолтой мэдээлүүдийг англи хэлдээр хэвлэн нийтэлсэнээр дэлхийн нийт хазара хүмүүс биднийг хэрхэн үндэс угсаа ахан дүүсээ дэмждэгийг мэдэх нь зүйн хэрэг билээ.




QUETTA, April 17th 2009: Moderator of www.hazaranation.com on Friday organized a one-day interactive seminar on “racial similarity in relationships between Hazaras and Mongols” at the Hazara Community Hall on Alamdar Road Quetta.


Speakers and guests shared their ideas and debated extensively the relationships and similarities between Hazara and Mongolian nations. Speaking on the occasion, Mongolian TV journalist, Ms. Bolormaa Natsagdorj highlighted the similarities between lifestyles, and world outlook which have common roots in Mongolia and Hazara societies. To make a TV program to introduce Hazaras to the people of Mongolia.

She said that Mongol and Mongolian people had always been center of international events in the world particularly in Asia, who all the times remained victorious in wars and after conquering Eurasian landmass and ruled in large region.

“The Mongols along with their most powerful armies, emerging from newly-consolidated heartland north of Gobi in 13th century, crossed Urals and conquered western Asia [Persia existing Iran; Iraq, the then center of Muslim caliphate], Eastern Europe, Austria and Adriatic. Besides, they also invaded and conquered China, Java and Japan,” she explained.

European kingdoms and principalities formed alliances to wage united war against Mongols, even, Christians’ states from Europe made alliances with Muslims in Egypt and Palestine for waging unified and cohesive war against their common enemy ─ Mongols, but they all failed to defeat Mongolians, she added.

The Mongols despite being less in number, but invaded and conquered, and subsequently ruled over large parts of the world which displayed their considerable achievements, she said, adding that Mongols own legal tradition needed to go back to Mongolian heartland to elect new Khan which halted the Mongolians advances across the globe.

Ms. Bolormaa Natsagdorj said that that conquers and victories of Mongols brought infusion of innovative ideas and unity which helped in conquering countries and bringing stability for trade and business in large parts of the world.

She highlighted influences and positive impacts of Mongolians invasions, conquers and their rules and polity in the political, economic, social, legal and educational systems in the conquered regions .

She further underlined comprehensively about the geography of Mongolians and its certain strategic features located in central Asia.

She also highlighted various aspects of culture and social values of Mongols and their changes in culture and social systems in modern times, besides religious customs and festivals of Mongols which have deep relationships to that of Hazaras.

She also extensively debated about Hazaras and their origin of Mongolians, besides similarities of dozens of words being used both by Hazaras and Mongols for same things even in modern time, similarities between customs and temperaments of the people of Hazaras and Mongols.

Speaking on the occasion, eminent Hazara scholar, Muhammad Ishaq Muhammadi highlighted about Hazaras being Mongolian origin.

Balochistan Minister Jan Ali Changezi, representatives of Hazara Democratic Party, Itihad e Tajiran, Hazaragi Drama Association, Milo Shaheed Trust, Wahdat Guardian, Ummat Education Institute, scholars, writers, intellectuals, Tanzeem Nasli-i-Naw Hazara Mughal and other concerned academicians attended the seminar.

The participants at the seminar debated and highlighted the strong racial relationships and similarities between Hazaras and Mongols with reference to histories and authenticated books.

Altaf Hussain Safdari

(Posted by Altaf Hussain April 17th, 2009)

Энэхүү уулзалтын зургуудыг энд дарж үзнэ үү
Мэдээлэлийн Эх Сурвалж